Bolesti riba: Renibakterioza – BKD

Bolesti riba: Renibakterioza – BKD

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Bolesti riba: Renibakterioza – BKD

Istorijat. Pojava oboljenja sa izrazitim promenama na bubrezima je prvi put uočena 1930. godine u Škotskoj, kod Atlantskog lososa (Salmo salar) u rekama Dee i Spay, a bolest je nazvana „Dee disease“. Nešto kasnije, oboljenje sa sličnom kliničkom slikom se pojavilo na uzgajalištima u Masačusetsu, SAD,

kod potočne zlatovčice (Salvelinus fontinalis), potočne pastrmke (Salmo trutta) i kalifornijske pastrmke (Oncorhynchus mykiss). Bakterija izolovana iz pastrmke je bila morfološki identična izolatu iz Atlantskog lososa. Danas je bolest poznata kao Bakterijsko oboljenje bubrega (BKD, Renibakterioza).

Etiologija. Uzročnik bakterijskog oboljenja bubrega je bakterija Renibacterium salmoninarum, jedini predstavnik roda Renibacterium.

2 web1 web

Infekcija i patogeneza. R. salmoninarum ima sposobnost ulaska u ćelije koje nemaju izraženu fagocitnu sposobnost, pa bakterija dospeva u organizam preko epitelnih ćelija škrga i gastro – intestinalnog trakta. Infekcija može nastati i preko površinskih lezija ili abrazija. Nakon prodora u organizam nastaje bakterijemija. Iako R. salmoninarum dospeva do većine organa, ciljni organ je bubreg, i to prvenstveno hematopoezno tkivo anteriornog dela bubrega. U početnim fazama infekcije prisustvo R. salmoninarum u organizmu je ograničeno na bubreg i slezinu. Kako oboljenje napreduje, infekcija zahvata srce, reproduktivne organe, muskulaturu i moždano tkivo, pa u vreme pojave uginuća možemo govoriti o sistemskoj infekciji.

Klinička slika i patomorfološke promene. Obzirom da je infekcija sporog toka, oboljenje se retko javlja kod riba ispod 6 do 12 meseci starosti, odnosno u veličini od oko 7 cm. Inkubacioni period je najčešće veoma dug, i može trajati nekoliko meseci, čak i godina. Dužina inkubacije zavisi od faktora spoljašnje sredine (pre svega od temperature vode), otpornosti riba i virulencije uzročnika. Prema Bruno (1986) oboljenje se kod kalifornijske pastrmke javlja od februara do septembra, a najveći broj slučajeva je utvrđen tokom maja. Klinički simptomi BKD ne moraju uvek biti prisutni. Javljaju se uglavnom tek u završnim stadijumima bolesti. Kod mlađi, jedini spoljašnji simptom BKD može biti jednostrani ili obostrani egzoftalmus. Obolele pastrmke su tamnije pigmentisane, skupljaju na ispustu bazena, imaju blago do osrednje ispupčene oči, proširenu trbušnu duplju i blede škrge. Koža trupa može biti posuta malim vezikulama koje su ispunjene bistrom ili crvenkastom tečnošću. Bubreg je organ na kome se uočavaju najizrazitije promene. On je izrazito otečen, sivkaste boje, zrnaste konzistencije, naročito u zadnjim partijama. Osim bubrega promene često zahvataju srce. Jetra je bleda, a žučni mehur uvećan. Škrge su ishemične, sa primetnom eksfolijacijom epitelnih ćelija škržnih lamela. Može biti prisutno hemoragično zapaljenje creva praćeno prisustvom žitkog, žućkastog sadržaja u lumenu. Pri nižim temperaturama vode unutrašnji organi – jetra, reproduktivni organi, slezina a ponekad i žučni mehur – su prekriveni pseudomembranom sastavljenom od mrtvog tkiva domaćina, bakterija i leukocita. BKD se histološki opisuje kao hronično, granulomatozno, sistemsko zapaljenje, slično tuberkulozi kod sisara.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Prenošenje oboljenja. BKD je jedino bakterijsko oboljenje riba koje se prenosi vertikalno, sa matica na potomstvo. Vertikalno prenošenje preko inficirane ikre igra značajnu ulogu u održavanju infekcije u prijemčivim populacijama, i smatra se glavnim putem prenošenja BKD u prirodi. Vertikalno prenošenje bolesti nastaje kao posledica prisustva R. salmoninarum u ovarijalnoj tečnosti ili tokom oogeneze. Mogućnost vertikalnog prenošenja R. salmoninarum putem semene tečnosti nije utvrđena. Oboljenje se može preneti i horizontalnim putem.

Terapija. Kontrola BKD primenom konvencionalnih metoda, kao što je upotreba hemoterapeutika, ostaje problematična zbog intracelularne prirode R. salmoninarum infekcije. I pored velikog broja pokušaja, trenutno ne postoji komercijalna vakcina protiv BKD. Obzirom na ograničeni efekat terapije i nepostojanje efikasne vakcine, za kontrolu BKD u uzgajalištima salmonida se preporučuje preventiva. Redovni skrining programi u cilju sprečavanja horizontalnog i vertikalnog prenošenja BKD predstavljaju jedini način kontrole bolesti.

mr Vlada Radosavljević
Viši naučni saradnik Naučni institut za veterinarstvo Srbije, Beograd

1 Comment on “Bolesti riba: Renibakterioza – BKD

  1. Bavim se uzgojem kalifornijske pastrmke u ribnjacima. Od skoro mlađ je obolela, lekovi Enrocin i Tetramax 500 ne pomažu. Iskaču joj oči i kada se uginula riba raseče, bubreg je svetlo roze boje. Mislim da se radi o ovom oboljenju koje sam procitao u Vasem clanku. Da li postoji lek za ovu bolest, imate li neki savet, ili jednostavno nema pomoci?
    Veliki pozdrav i hvala unapred!

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *

*