Radovanska reka i Crni Timok

tablaMušičarski reviri: Radovanska reka i Crni Timok

Ribolovno područje Timočke Krajine, sadrži malo salmonidnih reka,. ali se među njima ipak nalazi nekoliko pravih bisera. Najznačajniji je svakako sliv Crnog Timoka, koji nakon izvora kod sela Krivi Vir, u opštini Boljevac,

u svoja nedra prihvata Lozicu, Lukovsko vrelo i Mirovšticu čiji pastrmski potencijal nesumnjivo postoji, ali je svakako sledeća nizvodna pritoka, Radovanska reka, pravi pastrmski biser.

Nastaje na 642 metra nadmorske visine, spajanjem Bogdanovog i Predanovog potoka, kao i potoka Žida, podno Južnog Kučaja i Velikog Malinika. Nakon 18 kilometara toka i prirodnog pada od 380 metara, uliva se u Crni Timok kod sela Jablanica.
Radi ribolova, isključivo pastrmke, posećuju je ribolovci iz više gradova istočne i centralne Srbije. Natkrivena gustim krošnjama priobalnog drveća, njenim krivudavim tokom, smenjuju se brzaci i virovi, koji po pravilu iznenade ribolovca svojom dubinom, ali i krupnom ribom. Mušičarenje zahteva lagan pribor, precizne zabačaje i skoro maskirnu disciplinu u kretanju kraj reke.

Radovanska reka ima veoma bogat biološki potencijal, pre svega zbog kvaliteta same vode bogate kiseonikom a takođe i zbog obilja prirodne hrane pastrmke. U fauni dna, najzastupljenije su larve tularaša, jednodnevki rodova uglavnom vezanih za kamenu podlogu, gamaridnih račića kao i nekoliko vrsta kamenjarki. Zaista se može smatrati i prirodnim plodištem pastrmke za gornji deo Crnog Timoka.

Naučna istraživanja su pokazala da je biološka reprodukcija potočne pastrmke u Radovanskoj reci izuzetno velika ali je prisutno i veliko iznošenje pastrmki starijih od 2 godine. Bilo kakva dalja poribljavanja bez pojačanih mera čuvanja ne bi dala nikakve rezultate.

musicar reviri radovanska reka i crni timok

Veoma zanimljivu mušičarsku reku, predstavlja i gornji tok Crnog Timoka, koji je naročito u letnjim mesecima, povoljniji za ribolov od Radovanske reke zbog uglavnom većeg vodostaja.

Salmonidne vode na području Timočke Krajine, imaju i jednu posebnu specifičnost. To je prisustvo posebne vrste potočne pastrmke ( haplotip Da*Vt), koji je nakon brojnih ispitivanja, pronađen u Rečki, Vratni i Radovanskoj reci, a što je potvrđeno u doktoratu prof. Saše Marića pod naslovom: “Evolucijska istorija kompleksa potočne pastrmke – Salmo trutta L., 1758 na području Republike Srbije i njen značaj za ribarstvo”. Prisustvo ove podvrste potočne pastrmke, nakon brojnih ispitivanja, potvrđeno je samo u pomenutim rekama i nigde više u Srbiji.

Dugogodišnji korisnik ovog ribolovnog područja, Zajednica sportskih ribolovaca “Timočka Krajina”, uprkos svim materijalnim, organizacionim i drugim objektivnim teškoćama, do sada nije na pravi način pružala zaštitu ovom salmonidnom području. Kontrole ribočuvara bile su retke i neefikasne, tako da je usled raznih vidova tradicionalnog krivolova, stvorena pretnja da se pastrmski fond smanji do alarmantnih granica.

Tek sa razvojem mušičarenja na području Timočke Krajine, došlo je i do pozitivne promene u pravom shvatanju značaja očuvanja ovog, već uveliko ugroženog dela prirode.

Krajem 2006.godine, počelo je sa radom Udruženje rekreativnih ribolovaca “Ribolovac” iz Zaječara, pod čijim okriljem je počelo okupljanje mušičara Timočke Krajine. Nakon formiranja mušičarske sekcije istog udruženja, uočeni su pravi problemi sa kojima se trebalo što pre suočiti.

Jedan od osnivača mušičarske sekcije u Zaječaru, Miodrag Petrović, u nameri da učini napredak na polju zaštite autohtonih pegavih lepotica, sačinio je projekat formiranja mušičarskih pastrmskih revira Radovanska reka i Crni Timok. Projekat je toplo prihvaćen od priznatog stručnjaka i vrsnog poznavaoca voda Timočke Krajine, Dr. Predraga Simonovića, profesora Biološkog fakulteta u Beogradu, a zahvaljujući Srđanu Periću iz Bora, agilnom predsedniku Zajednice sportskih ribolovaca “Timočka Krajina” iz Zaječara, korisnika ovog dela ribarskog područja “Srbija-istok”, odmah se pristupilo realizaciji projekta.

nislije

Pastrmski reviri

Dana 12.aprila 2008.godine, kraj sela Jablanica u opštini Boljevac, otvoreni su pastrmski reviri, na ušću Radovanske reke u Crni Timok, na skromnoj svečanosti u prirodi. Prisustni su bili predstavnici lokalne samouprave opštine Boljevac, skoro svih ribolovačkih udruženja Timočke Krajine i gosti, članovi mušičarske sekcije udruženja “Nišava” iz Niša. U organizaciji svečanosti, značajno su pomogli članovi ribolovačkog udruženja “Crna reka” iz Boljevca, kao i jedna od retkih žena na mestu šefa ribočuvarske službe i upravnika ribarskog područja, Biljana Milutinović, čije su organizacione sposobnosti, tom prilikom, došle do punog izražaja.

skupna reviri radovanska reka i crni timok

Osnovni cilj formiranja revira je da se na savremen i u većini slučajeva prihvaćen način, maksimalno zaštiti salmonidni, kao najranjiviji deo ribolovnog područja, omogući održivi razvoj autohtone vrste potočne pastrmke, uz pružanje mogućnosti ribolovcima mušičarima, da uživaju u ribolovu u netaknutoj prirodi ali pod strogo kontrolisanim uslovima.

U Srbiji je malo pastrmskih mušičarskih revira koji nisu dodatno poribljavani i u kojima je sačuvan izvorni prirodni ambijent od čega jedino odstupaju vidljivo postavljene i čitko ispisane table sa uslovima obavljanja ribolova, na granicama revira.

Revir “Radovanska reka” obuhvata najnizvodnijih 6 kilometara Radovanske reke, do ušća u Crni Timok. Ribolov je moguće obavljati isključivo u periodu od 01.aprila do 30. septembra, mušičarskim priborom sa jednom mušicom, uz mogućnost izlova jedne pastrmke dnevno, duže od 30 cm.

Revir “Crni Timok”, obuhvata deo Crnog Timoka od ušća Radovanske reke, nizvodno 1800 metara, do kamenog mosta, odnosno tzv. „Ponorske ćuprije“, gde se ribolov takođe može obavljati u periodu od 01.aprila do 30 septembra, isključivo mušičarskim priborom sa jednom mušicom ali po sistemu “uhvati-i-pusti”.

Ribolovci – mušičari koji žele da posete ove revire, do istih mogu lako doći putničkim vozilima, od skretanja sa puta Paraćin – Zaječar, prema selu Jablanica, najpre asfaltiranim putem, do prolaska kroz selo, a potom solidnim makadamskim putem. Takođe do revira je moguće stići i iz pravca Boljevca, ka selu Mali izvor, gde po izlasku iz sela predstoji još pet kilometara makadamskim putem, do nizvodne granice revira Crni Timok

U blizini revira Radovanska reka, nalazi se i manastir Krepičevac, koji predstavlja turističku zanimljivost i veoma lepo mesto za izlet. Iznad manastira, sa brda Manastirski vrh, pruža se lep pogled na kotlinu kojom teče Radovanska reka.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Miodrag Petrović

Na početku pastrmskog revira Crni Timok, iz pravca sela Mali Izvor, nalazi se kameni most na reci Crni Timok (tzv. „Ponorska ćuprija“), koji dominira velikom zelenom dolinom koja predstavlja lepo izletničko mesto i koje je naročito posećeno u vreme prvomajskih praznika.

Nakon formiranja revira, koji su pod budnim okom stalno prisutnih ribočuvara, pred korisnikom ribarskog područja, stoji još niz aktivnosti, naročito na polju edukacije ribolovaca da se blago koje ove vode imaju, ne samo sačuva, već i da se poboljša njihov nesumnjivo značajan biološki potencijal.

 Miodrag Petrović