Pokret aklimatizacije

Izvod iz teksta Albionske priče:  Mušičar broj 5.

Pokret Aklimatizacije
Širenje pastrmki po svetu

1878. – oslabljeno tursko carstvo pred raspadom Bosnu i Hercegovinu prepušta Austro-Ugarskoj, a Kipar Velikoj Britaniji. Bila je viktorijanska era, vrhunac britanskog carstva, kad je u njemu sunce stalno sjalo (tehnički možda i sad stalno sija zbog Foklanda?) i kad je pola političke karte svijeta bilo iste boje.

Kraj XIX i početak XX vijeka su bili i vrijeme sijanja riba širom zemaljske kugle u pravom evproskom duhu igara bez granica. Uzgoj riba u mrijestilištima bio je njemački izum polovinom XVIII vijeka, ali nije uzeo maha.
Prateći politička previranja i težnju za obezbjeđenjem dovoljne količine hrane za čitavo stanovništvo, uzgoj i raznošenje oplođene ikre i mlađi u svrhu ishrane počinje u Francuskoj početkom, a uzima maha polovinom XIX vijeka.

juzna hemisfera web

Južna hemisfera

U to vrijeme postaje popularan i pokret aklimatizacije, na koji se danas gleda kao na jednu od najvećih ekoloških katastrofa svih vremena.
Radi se o prenošenju životinjskih i biljnih vrsta sa kontinenta na kontent, i slatkovodne ribe, a pogotovo pastrmke, su u tome bile vrlo zastupljene. Dvije glavne struje u pokretu aklimatizacije su bile francuska, koja je težila ka poboljšanju ishrane i britanska, koja je težila da poenglezi svijet, što se u ribolovu odrazilo na prenošenje pastrmke svuda, od Južne Afrike, Australije i Novog Zelanda do himalajskih jezeraca u visinama Butana, najviše zbog nostalgije džentlmena i želje za “pravim” mušičarenjem. I dok je francusku struju gurala i finansirala država, kod Britanaca je stvar bila u rukama amatera – entuzijasta. Praktično odmah sa usavršavanjem prvog mrijestilišta u Francuskoj počinje i slanje oplođene ikre, prvo po Evropi, a zatim i dalje. I dok je za raznošenje po Evropi bilo dovoljno transportovati ikru u vlažnoj mahovini, za dalje puteve trebalo je više brzine i truda oko održavanja svježine. Prvi uslov ispunjen je pojavom parobroda, a za drugi je trebalo nekoliko neuspjelih pokušaja, dok se nije uspjelo sačuvati dovoljnu količinu leda u unutrašnjosti broda na putu od Engleske sve do Australije i Novog Zelanda. Jedna od ideja bila je da se u brodu nosi led, koji bi dok se topi davao hladnu vodu koja bi se usmjeravala preko ikre. Najduže što je led ovako trajao bilo je 79 dana što nije bilo dovoljno. Na kraju je eksperimentom utvrđeno da ikra može preživjeti bez vode i zraka ako se drži vlažnom i hladnom, tako da se opet vratilo mahovini, ali ovaj put pakovanoj u piljevinu i obloženoj ledom. Ovo je uspjelo.
U isto vrijeme kad se potočna pastrmka iz Evrope raznosila po svim svjetskim ćoškovim evropskih carevina, kalifornijska pastrmka se raznosila iz Kalifornije po cijeloj Sjevernoj, a potom i Južnoj Americi. Uslijedila je razmjena kalifornijske i zlatovčice iz Amerike za potočnu iz Evrope, a potom i raznošenje kalifornijske iz Evrope po ostatku svijeta.
Atlanski losos sa svojom složenim životnim ciklusom nije se primio na južnoj hemisferi kad je sijan, ali izgleda da sad ima divljeg razmnožavanja u južnoameričkim rijekama od ribe pobjegle iz uzgojnih kaveza. Većinom potočna pastrmka po svijetu vuče genetski materijal iz Loh Levena u Škotskoj, manjim dijelom iz engleskih, hampširskih rijeka i sporadično iz Njemačke.
Danas gotovo da ne postoji voda na svijetu u kojoj bi potočna pastrmka mogla opstati, a da nije tu nastanjena, a kalifornijska je još rasprostranjenija. Datumi su sljedeći: 1763. Nijemac Jakobi (Jacobi) opisuje umjetni uzgoj ribe; 1864 potočna pastrmka i atlanski losos stižu u Australiju; 1869 zlatovčica prenesena iz Amerike u Britaniju; 1880 kalifornijska rasprostranjena po čitavom SAD-u i prenesena u Južnu Ameriku, prve potočne prenesene u SAD; 1883 potočna iz Njemačke u Ameriku i kalifornijska iz Amerike u Njemačku, kalifornijska na Novi Zeland; 1884 potočna iz Britanije u Ameriku i kalifornijska iz Amerike u Britaniju i Australiju, 1894 kalifornijska u Bosnu…

Priredio Ćisek

Izdvojeno kao poseban tekst od strane urednika Mušičara